Facts about Diabetes and Insulin
Diabetes is a very common disease, which, if not treated, can be very dangerous. There are two types of diabetes. They were once called juvenile-onset diabetes and adult diabetes. However, today we know that all ages can get both types so they are simply called type 1 and type 2 diabetes.
Type 1, which occurs in approximately 10 percent of all cases, is an
autoimmune disease in which the immune system, by mistake, attacks
its own insulin-producing cells so that insufficient amounts of insulin
are produced - or no
insulin at all. Type 1 affects predominantly young people and usually
makes its debut before the age of 30,
and most frequently between the ages of 10 and 14.Type 2, which makes up the remaining 90 percent of diabetes cases, commonly affects patients during the second half of their lives. The cells of the body no longer react to insulin as they should. This is called insulin resistance.
In the early 1920s, Frederick Banting, John Macleod, George Best and Bertram Collip isolated the hormone insulin and purified it so that it could be administered to humans. This was a major breakthrough in the treatment of diabetes type 1.
Insulin
Insulin is a hormone. Hormones are chemical substances that regulate the cells of the body and are produced by special glands. The hormone insulin is a main regulator of the glucose (sugar) levels in the blood.Insulin is produced in the pancreas. To be more specific, it's produced by the beta cells in the islets of Langerhans in the pancreas. When we eat, glucose levels rise, and insulin is released into the bloodstream. The insulin acts like a key, opening up cells so they can take in the sugar and use it as an energy source.
Sugar is one of the top energy sources for the body. The body gets it in many forms, but mainly as carbohydrates that are broken down to glucose during the digestive process. Examples of food rich in carbohydrates are pasta, rice, bread, potatoes, and of course, all sorts of sweets.
The cells of a person with diabetes have problems taking up glucose due to either the lack of insulin or a resistance to insulin. Instead, the sugar remains in the blood, resulting in the rise of blood glucose levels.
People with type 1 diabetes must have injections of insulin every day. Each diabetic patient needs an exact dose of insulin, calculated especially for him or her. An overdose of insulin lowers the blood sugar concentration. If it becomes too low, it can result in a coma and eventually death. An overdose is treated by giving the patient sugar in a form that is as pure as possible - for example, orange juice or table sugar. If the patient is in a coma, glucose must be injected directly into the bloodstream.
If a diabetic gets too little insulin, he or she can go into a coma just as when overdosing insulin. The two types of coma are very hard to distinguish from each other without testing the blood glucose levels of the patient. If the levels are low, the patient suffers from an overdose of insulin. If blood glucose levels are high, the patient doesn't have enough insulin.
 |
 |
| Insulin helps a cell absorb glucose from the bloodstream. |
Production of Insulin
So how is insulin for medical use made? For a long time insulin was extracted from the pancreases of cattle or pigs, and then it was purified so that it could be safely administered to humans. Today, it's more common to instruct genetically modified bacteria or yeast to produce a perfect copy of human insulin.More About Diabetes
Type 1
In type 1 diabetes the body's immune system erroneously attacks its own beta cells, thereby destroying insulin production. Why does this happen? Scientists do not know, but it is likely that the condition develops gradually in a series of steps. Starting from a hereditary predisposition, various environmental influences (viral infections and poisoning are suspected) have to take effect, one after the other, before the self-destruction of insulin begins.With insulin treatment, a type 1 patient can live a perfectly normal life. Left untreated however, type 1 diabetes can rapidly lead to a life-threatening situation. The kidneys strive to remove the excess glucose, which pulls water with it and leads to heavy urination and an insatiable thirst. The fat cells are broken down to counter sugar loss, and toxic levels of acids build up in the blood - a condition known as ketoacidosis.
Symptoms of type 1 diabetes
- excessive thirst and dehydration
- frequent urination
- hunger, accompanied by weight loss
- blurred vision
- weakness, tiredness, or sleepiness
- vomiting or nausea
- sudden irritability
Type 2
Type 2 diabetes begins with insulin resistance. This means that the cells don't react to insulin the way they are supposed to. Normally, insulin binds to receptors on the cell surface. This activates the cell's glucose transporter molecules to form a doorway in the cell membrane so that glucose can enter the cell. However, when insulin resistance occurs, there's a reduced response to the insulin signals. Therefore, fewer doorways are formed and some glucose is locked out of the cells.Type 2 diabetes is often hard to discover. An average of seven years passes from the onset of the disease to its diagnosis. This means that a fraction of the patients already suffer damage to their blood vessels, kidneys, eyes, or nerves. In most cases, type 2 diabetes patients are instructed to lead a life with "a healthy diet and lots of exercise." About one out of three patients receive insulin. Many patients are treated with a variety of oral drugs that affect blood glucose levels in various ways.
Symptoms of type 2 diabetes
- fatigue
- excessive thirst
- frequent urination
- blurred vision
- mood changes
- a high rate of infections
- slow healing process
Diabetes - A Global Problem
Diabetes is a very common and rapidly growing disease. Type 2 diabetes was once a problem of industrialized nations, but it's fast becoming a global epidemic. In the year 2025, the number of adults with diabetes in the world is expected to be 300 million. That is approximately the same as the entire population of the United States in 2002.Courtesy: nobleprize.org
Pancreas and insulin
Your pancreas is one of the organs of your digestive system. It lies in
your abdomen, behind your stomach. It is a long thin structure with 2
main functions:
- producing digestive enzymes to break down food; and
- producing the hormones insulin and glucagon to control sugar levels in your body.
Production of digestive enzymes
The pancreas produces secretions necessary for you to digest food. The enzymes in these secretions allow your body to digest protein, fat and starch from your food. The enzymes are produced in the acinar cells which make up most of the pancreas. From the acinar cells the enzymes flow down various channels into the pancreatic duct and then out into the duodenum. The secretions are alkaline to balance the acidic juices and partially digested food coming into the duodenum from the stomach.Production of hormones to control blood sugar levels
A small proportion (1-2 per cent) of the pancreas is made up of other types of cells called islets of Langerhans. These cells sit in tiny groups, like small islands, scattered throughout the tissue of the pancreas. The islets of Langerhans contain alpha cells which secrete glucagon and beta cells which secrete insulin.Insulin and glucagon are hormones that work to regulate the level of sugar (glucose) in the body to keep it within a healthy range. Unlike the acinar cells, the islets of Langerhans do not have ducts and secrete insulin and glucagon directly into the bloodstream.
Depending on what you’ve eaten, how much exercise your muscles are doing, and how active your body cells are, the amount of glucose in your bloodstream and cells varies. These 2 hormones have the job of keeping tight control of the amount of glucose in your blood so that it doesn’t rise or fall outside of healthy limits.
How insulin works
Insulin is released from the beta cells in your pancreas in response to rising glucose in your bloodstream. After you eat a meal, any carbohydrates you’ve eaten are broken down into glucose and passed into the bloodstream. The pancreas detects this rise in blood glucose and starts to secrete insulin.Insulin works by improving the uptake of glucose from the blood across cell membranes and into the cells of the body, and so takes glucose out of the bloodstream. Once in the cells, the glucose is used as the energy to fuel the cells doing their different jobs or is stored in the liver or muscle cells as glycogen. This results in the glucose level of the blood dropping, which then triggers the pancreas to switch off the release of insulin.
The problem in people with diabetes is that either they don’t produce enough insulin, or the insulin they do produce doesn’t work properly, or their cells don’t respond properly to insulin. The net result is that glucose isn’t cleared from their bloodstream and they have high blood glucose levels which the body tries to clear by various compensatory methods, such as increased urination.
How glucagon works
Glucagon has an opposite (antagonistic) effect to insulin. When your blood glucose level falls, for example during exercise when your muscles are using glucose for fuel, your pancreas detects the drop in blood glucose. This prompts the pancreas to slow down the secretion of insulin, but increase the output of glucagon.The role of glucagon is to break down glycogen (the stored form of glucose) in the liver. Then the liver releases glucose into the bloodstream. This results in a rise in the blood glucose level to bring it back to a healthy level, which in turn signals the pancreas to switch off glucagon release.
The control of blood glucose levels operates by what is known as a negative feedback mechanism. Here is a summary of the 2 control loops.
When the blood glucose level goes up
- Blood sugar (glucose) rises;
- The pancreas detects the rise;
- The pancreas pumps out insulin into the blood;
- Insulin helps the uptake of glucose into muscles and other cells;
- This causes the blood glucose level to fall to its normal set point; and
- The pancreas detects the fall and switches off insulin production.
When the blood glucose level goes down
- Blood sugar (glucose) drops;
- The pancreas detects the drop in blood sugar;
- The pancreas switches on the output of glucagon into the blood;
- Glucagon signals the liver to break down glycogen into glucose;
- The liver releases glucose into the bloodstream;
- Blood glucose goes up to its normal set point; and
- The pancreas detects the rise in blood sugar and switches off glucagon release.
Risk Factors for Type 2 Diabetes, List Keeps Growing
- Overweight/obesity: Excess body weight, especially around the midsection, increases risk. A body mass index of 25 or higher is considered overweight.
- Family history of diabetes: A parent, brother or sister with diabetes can increase your chance of developing the disease
- High blood pressure: 140/90 mmHg or higher
- High triglyceride levels: Levels more than 250 mg/dL (milligrams per deciliter) increase your risk.
- Diabetes during a previous pregnancy
- Giving birth to a baby weighing more than 9 pounds
- Impaired glucose tolerance: Blood sugar levels that are higher than normal but not high enough to be classified as having diabetes. People with an impaired fasting glucose between 100 and 125 mg/dL have impaired glucose tolerance.
- Low HDL cholesterol: A "good" cholesterol level less than 35 mg/dL raises your risk.
- Sedentary lifestyle: Physical exercise less than three times a week can increase risk
- Metabolic syndrome: This is a combination of factors shown to increase the risk of diabetes, and this list does include individual risk factors for diabetes. The components of metabolic syndrome include a large waistline, high triglycerides, low HDL cholesterol, high blood pressure, and high fasting blood sugar levels.
- Polycystic ovarian syndrome: Women who suffer with polycystic ovarian syndrome produce an excess amount of androgens
- Acanthosis nigricans: A condition characterized by thickened, dark skin around the armpits or neck.
- Ethnicity: African-Americans, Hispanic Americans, Asian Americans, and Native Americans have a higher risk for diabetes than do Caucasians.
డయాబెటిస్ ఉన్న వారు ఆహారం విషయంలో ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోలి?
డయాబెటిస్ ఉందని తెలిసాక ఆహారం విషయంలో తప్పకుండా మార్పులు చేసుకోవాలి.
ముఖ్యంగా తేనె, బెల్లం, పంచదార ఏ పదార్థాల్లోనూ లేకుండా చూసుకోవాలి.
మధుమేహంతో బాధపడే వారు ఆహారం విషయంలో ఐదు అంశాలను గుర్తుపెట్టుకోవాలి. రోజూ
ఆహారంలో సుమారు నాలుగు టీ స్పూన్ల నూనె మాత్రమే ఉండేలా చూసుకోవాలి. మీరు
తీసుకునే అహారంలో పీచు పదార్థాలు అధికంగా వుండేలా చూసుకోవాలి. అంటే రోజుకు
సుమారు 400 నుంచి 500గ్రాములు కూరగాయలు తీసుకోవాలి.
డైట్లో చిరుధాన్యాలు ఒక భాగంగా చేసుకోవాలి. ప్రతిరోజూ ఒకే రకమైనవి కాకుండా కలగలిపి తీసుకోవాలి. రైస్ మాత్రమే తీసుకోకుండా రైస్తో పాటు గోధుమలు, జొన్నలు, రాగులు..ఇలా రెండు, మూడు రకాల ధాన్యాలను కలిపి తీసుకోవాలి. సమయానుగుణంగా ఆహారం తీసుకోవడం అలవాటు చేసుకోవాలి. డయాబెటిస్ ఉందని తెలిసినప్పుడు డైటీషియన్ను కలిసి ఎలాంటి ఆహారం తీసుకోవాలో వివరంగా తెలుసుకుంటే మంచిది. దీర్ఘకాలం ఆరోగ్యంగా ఉండాలన్నా, ఆరోగ్య సమస్యలు తలెత్తకుండా ఉండాలన్నా తీసుకునే ఆహారమే కీలకమనే విషయం గుర్తుపెట్టుకోవాలి.
డైట్లో చిరుధాన్యాలు ఒక భాగంగా చేసుకోవాలి. ప్రతిరోజూ ఒకే రకమైనవి కాకుండా కలగలిపి తీసుకోవాలి. రైస్ మాత్రమే తీసుకోకుండా రైస్తో పాటు గోధుమలు, జొన్నలు, రాగులు..ఇలా రెండు, మూడు రకాల ధాన్యాలను కలిపి తీసుకోవాలి. సమయానుగుణంగా ఆహారం తీసుకోవడం అలవాటు చేసుకోవాలి. డయాబెటిస్ ఉందని తెలిసినప్పుడు డైటీషియన్ను కలిసి ఎలాంటి ఆహారం తీసుకోవాలో వివరంగా తెలుసుకుంటే మంచిది. దీర్ఘకాలం ఆరోగ్యంగా ఉండాలన్నా, ఆరోగ్య సమస్యలు తలెత్తకుండా ఉండాలన్నా తీసుకునే ఆహారమే కీలకమనే విషయం గుర్తుపెట్టుకోవాలి.
డయాబెటిస్ ఉన్న వారు....మీ గుండె సేఫ్ గా ఉండాలంటే...తీసుకోవలసిన ఆహరం
డయాబెటిస్ ఉన్న వారిలో రక్తనాళాలకు జరిగే నష్టం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
దీనిమూలంగా గుండె జబ్బులు వచ్చే అవకాశం పెరుగుతుంది. అయితే క్యాబేజీ,
క్యాలీఫ్లవర్, బ్రొక్కోలి వంటి కూరగాయలను ఎక్కువగా తీసుకోవడం వల్ల ఈ
ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవచ్చంటున్నారు వైద్యులు. ఈ కూరగాయల్లో ఉండే
సల్ఫోరపేన్ అనే పదార్థం మాలిక్యూల్స్ను తగ్గించడంలో సహాయపడే ఎంజైమ్స్
ఉత్పత్తి కావడాన్ని ప్రేరేపిస్తుంది. ఈ మాలిక్యూల్స్ను ఆక్సిజన్ ఫ్రీ
రాడికల్స్ అని కూడా పిలుస్తారు.
వీటి లెవెల్స్ పెరిగినపుడు రక్తంలో షుగర్ శాతం పెరిగిపోతుంది. తద్వారా గుండెకు రక్తాన్ని సర ఫరా చేసే రక్తనాళాలు దెబ్బతింటాయి. గుండె పోటు వచ్చే అవకాశం పెరుగుతుంది. ఈ పరిస్థితిని నిరోధించడంలో బ్రొక్కోలి, క్యాలీఫ్లవర్ చక్కగా ఉపకరిస్తాయి. వీటిలో సి-విటమిన్, కాల్షియం, ఫైబర్ ఎక్కువగా లభిస్తుంది. ఇందులో యాంటీ అక్సిడెంట్లు పుష్కలంగా ఉంటాయి. అంతేకాదు ఈ కూరగాయల్లో రోగ నిరోధకశక్తిని పెంపొందించే గుణం ఉందని, పెద్ద పేగు క్యాన్సర్ బారిన పడకుండా ఇవి కాపాడతాయని గతంలో జరిపిన పరిశోధనల్లో తేలింది. ఇంకేం.. వారంలో ఒకరోజైనా ఈ కూరగాయలను మీ మెనూలో ఉండేలా చూసుకుని ఆరోగ్యంగా ఉండండి.
వీటి లెవెల్స్ పెరిగినపుడు రక్తంలో షుగర్ శాతం పెరిగిపోతుంది. తద్వారా గుండెకు రక్తాన్ని సర ఫరా చేసే రక్తనాళాలు దెబ్బతింటాయి. గుండె పోటు వచ్చే అవకాశం పెరుగుతుంది. ఈ పరిస్థితిని నిరోధించడంలో బ్రొక్కోలి, క్యాలీఫ్లవర్ చక్కగా ఉపకరిస్తాయి. వీటిలో సి-విటమిన్, కాల్షియం, ఫైబర్ ఎక్కువగా లభిస్తుంది. ఇందులో యాంటీ అక్సిడెంట్లు పుష్కలంగా ఉంటాయి. అంతేకాదు ఈ కూరగాయల్లో రోగ నిరోధకశక్తిని పెంపొందించే గుణం ఉందని, పెద్ద పేగు క్యాన్సర్ బారిన పడకుండా ఇవి కాపాడతాయని గతంలో జరిపిన పరిశోధనల్లో తేలింది. ఇంకేం.. వారంలో ఒకరోజైనా ఈ కూరగాయలను మీ మెనూలో ఉండేలా చూసుకుని ఆరోగ్యంగా ఉండండి.
డయాబెటిస్ శరీరంలోని వేర్వేరు అవయవాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. ఆయా అవయవాలకు, డయాబెటిస్కు ఉన్న సంబంధం, దాని నివారణ
మిగతా వారితో పోలిస్తే డయాబెటిస్ ఉన్నవారిలో గుండెజబ్బులు లేదా గుండెపోటు వచ్చేందుకు అవకాశాలు రెట్టింపు. ఒకసారి గుండెపోటు వచ్చిన వారికంటే... డయాబెటిస్ ఉన్నవారికి గుండెపోటు రిస్క్ మరింత ఎక్కువ. సాధారణంగా మెనోపాజ్ రాని మహిళలకు పురుషులతో పోలిస్తే గుండెపోటు రిస్క్ తక్కువ. కానీ... డయాబెటిస్ వచ్చిన మహిళలకు ఈ సూత్రం వర్తించదు. ఒకసారి డయాబెటిస్ వస్తే మహిళలు మెనోపాజ్ రాకపోయినా గుండెపోటుకు అవకాశాలు పెరిగిపోతాయి.
డయాబెటిస్ ఉండటం గుండెపోటు రిస్క్ను పెంచుతుంది. అలాగే కుటుంబంలో ఎవరికైనా 55 ఏళ్లకు ముందే గుండెపోటు వస్తే... ఆ కుటుంబంలోని మిగతావారికీ గుండెపోటు రిస్క్ ఉంటుంది. అయితే ఫ్యామిలీ హిస్టరీ అనే రిస్క్ ఫ్యాక్టర్ను తప్పించలేకపోయినా... డయాబెటిస్ను నియంత్రణలో ఉంచుకుంటే తద్వారా వచ్చే రిస్క్ను తగ్గించవచ్చు.
డయాబెటిస్... పక్షవాతం:
డయాబెటిస్ మెదడులోని రక్తనాళాలపై చూపే దుష్ర్పభావంతో పక్షవాతం వచ్చే అవకాశాలు ఎక్కువ. మెదడుకు అనేక రక్తనాళాలు రక్తాన్ని సరఫరా చేస్తుంటాయి. ఆ రక్తనాళాలు బ్లాక్ అయితే స్ట్రోక్ వస్తుంది. రక్తంలో కొవ్వు పదార్థాలు పెరగడం వల్ల అవి బ్లాక్ అయితే పక్షవాతం వచ్చే అవకాశాలు ఎక్కవ. డయాబెటిస్ ఉన్నవారిలో ఇలా రక్తనాళాల్లో అడ్డంకి ఏర్పడే అవకాశాలు పెరుగుతాయి. కాబట్టి పక్షవాతం వచ్చే ప్రమాదం కూడా ఎక్కువ అన్నమాట. పక్షవాతంలో సాధారణంగా ఉండే కాలూ చేయి చచ్చుపడటం, అకస్మాత్తుగా బ్యాలెన్స్ కోల్పోవడం, అయోమయం, ఒక కన్ను లేదా రెండు కళ్లు కనిపించకపోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపించాక... అవి 24 గంటలలోపు తగ్గిపోయి రోగి మామూలుగా మారితే దాన్ని ‘ట్రాన్సియెంట్ ఇస్కిమిక్ అటాక్’ (టీఐఏ) అని అభివర్ణిస్తారు. 24 గంటల తర్వాత కూడా రోగి కాలూ చేయి మామూలుగా మారకపోతే దాన్ని పూర్తిస్థాయి స్ట్రోక్గా పరిగణిస్తారు. ఈ ట్రాన్సియెంట్ ఇస్కిమిక్ అటాక్ను ‘మినీ స్ట్రోక్’గా చెబుతారు. పక్షవాతం వచ్చే అవకాశాలను డయాబెటిస్ పెంచుతుంది. గుండెజబ్బుల నివారణకు పేర్కొన్న సాధారణ ఆరోగ్యకరమైన సూచనలు అనుసరించడం వల్ల పక్షవాతం ప్రమాదాన్ని కూడా చాలామట్టుకు నివారించవచ్చు.
డయాబెటిస్ - మూత్రపిండాలు:
మన మూత్రపిండాల్లో వడపోతకు ఉపయోగపడే అతి చిన్న యూనిట్ను ‘గ్లోమెరూలీ’ అంటారు. ఇది పూర్తి సామర్థ్యంతో పని చేసేటప్పుడు రక్తంలో నుంచి శరీరానికి అవసరమైన ‘ప్రోటీన్స్’ను కోల్పోకుండా నివారిస్తుంటుంది. అయితే హైబీపీ ఉన్నవారిలో కిడ్నీలు చెడిపోయినప్పుడు ప్రోటీన్స్ మూత్రంలోంచి బయటకు పోకుండా ఆపే నియంత్రణ ప్రక్రియ జరగదు. దాంతోపాటు శరీరంలోని బయటకు వెళ్లాల్సిన మాలిన్యాలను తీసివేయడం కూడా సక్రమంగా జరగదు. ఫలితంగా శరీరంలో అనేక మాలిన్యాలు పోగుపడతాయి. అయితే కిడ్నీ సక్రమంగా పనిచేయకపోవడం వల్ల వచ్చే లక్షణాలు చాలా ఆలస్యంగా బయటపడతాయి. దీన్ని తెలుసుకోడానికి మూత్ర పరీక్ష ఒకటే మార్గం. మూత్రంలో ఆల్బుమిన్ వంటి ప్రోటీన్లు పోతున్నాయని తెలిస్తే అది కిడ్నీ సక్రమంగా పనిచేయడం లేదనడానికి ఒక సూచన. డయాబెటిస్ ఉన్నవారిలో కిడ్నీ పనితీరును దెబ్బతీనే డయాబెటిక్ కిడ్నీ డిసీజ్ (డీకేడీ) వంటివి కనిపిస్తాయి.
డయాబెటిస్తో మూత్రపిండాల సమస్య వస్తే:
మూత్రపిండాలు సక్రమంగా పనిచేయకపోవడాన్ని గమనించినప్పుడు దాని పనితీరును మళ్లీ మునపటిలా మామూలుగా అయ్యేటట్లు చూడటం లేదా అది సాధ్యపడకపోతే అది మరింత దెబ్బతినకుండా చూసుకోవడం చేయాలి. ఇందుకోసం రక్తంలో గ్లూకోజ్ పాళ్లను పెరగకుండా చూసుకోవాలి. ఏసీఈ ఇన్హిబిటార్స్ వంటి మందులు లేదా ఏంజియోటెన్సిన్ రిసెప్టార్ బ్లాకర్ వంటి మందులు తీసుకోవడం ద్వారా రక్తపోటును, మూత్రపిండాలు దెబ్బతినడం... ఈ రెండింటినీ తగ్గించవచ్చు. అయితే గర్భిణులు ఇవి తీసుకోకూడదు. డయాబెటిస్ ఉన్నవారు క్రమం తప్పకుండా రక్త, మూత్ర పరీక్షలు చేయించుకుంటూ కిడ్నీల పనితీరును సక్రమంగా ఉందా లేదా అన్నది తెలుసుకుంటూ ఉండాలి.
డయాబెటిస్ - కన్ను:
డయాబెటిస్ ఉన్నవారిలో రక్తంలో గ్లూకోజ్ పాళ్లు పెరగడం, రక్తపోటు పెరగడం... ఈ రెండు సమస్యలతో రెటీనా, విట్రియస్, లెన్స్, ఆప్టిక్ నర్వ్ దెబ్బతినవచ్చు.
డయాబెటిస్ - నరాల సమస్యలు:
డయాబెటిస్ ఉన్నవారిలో నరాలకు సంబంధించిన న్యూరోపతి అనే సమస్య రావడం చాలా సాధారణం. అప్పుడు శరీరమంతా నరాలు దెబ్బతినవచ్చు. కొంతమందిలో దీని లక్షణాలు కనిపించకుండా ప్రమాదం నిశ్శబ్దంగా జరిగిపోతుంటుంది. మరికొందరిలో నొప్పులు, చేతుల్లో కాళ్లలో తిమ్మిర్లు వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. శరీరంలోని ఏ భాగంలోని నరాలైనా దెబ్బతినవచ్చు. అంటే... గుండె, సెక్స్ చేయడానికి ఉపయోగపడే అవయవాలు, జీర్ణక్రియకు అవసరమైన అవయవాలు... ఇలా ఏ భాగంలోని నరాలు దెబ్బతిన్నా ఆ వ్యవస్థ కుంటుపడుతుంది. సాధారణంగా డయాబెటిస్ ఉన్న 60%-70% మందిలో న్యూరోపతి సమస్యలు కనిపిస్తుంటాయి. డయాబెటిస్ వచ్చాక ఏ దశలోనైనా ఈ సమస్య కనిపించవచ్చు. అయితే కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ న్యూరోపతి వచ్చే అకవశాలు పెరుగుతుంటాయి. సాధారణంగా డయాబెటిస్ వచ్చి 25 ఏళ్లు దాటిన వారిలో ఎక్కువ. రక్తంలో గ్లూకోజ్ పాళ్లను నియంత్రణలో ఉంచుకోని వారిలో ఇవి మరీ ఎక్కువ.
డయాబెటిస్తో వచ్చే కంటి సమస్యల నివారణ కోసం
రక్తంలో గ్లూకోజ్ పాళ్లను, రక్తపోటును సాధ్యమైనంతగా నియంత్రించుకొని నార్మల్గా ఉండేలా చూసుకోవాలి కంటి డాక్టర్ను కలిసి కాటరాక్ట్, గ్లకోమా వంటి సమస్యలుగానీ, డయాబెటిస్ వల్ల కంటికి వచ్చే సమస్యలు గాని ఉన్నాయేమోనని తెలుసుకోవాలి ప్రెగ్నెన్సీ ప్లాన్ చేసుకునే వారు కంటి డాక్టర్ను సంప్రదించి కంటి సమస్యలు ఉన్నాయేమో తెలుసుకోవాలి. ఒకవేళ డయాబెటిస్ ఉన్నవారికి ప్రెగ్నెన్సీ వస్తే మొదటి మూడు నెలలు కంటి డాక్టర్తోనూ పరీక్షలు చేయించుకుంటూ ఉండాలి.
నియంత్రణ
రక్తంలో చక్కెరపాళ్లను సాధ్యమైనంత వరకు సాధారణ స్థాయుల్లో ఉంచుకోవడం.
అదుపులోనే ఉందని తెలుసుకోవడం ఎలా:
దీన్ని ఏ, బి, సి... అన్న మూడు పరీక్షలతో తెలుసుకోవచ్చు.
ఫర్... ఏ1సి
డయాబెటిస్ ఉన్నవారు మందులు తీసుకుంటూ ఉన్నప్పుడు రక్తంలో చక్కెరపాళ్లు నియంత్రణలోనే ఉన్నాయని తెలుసుకోడానికి ఏడాదిలో రెండుసార్లు హెచ్బీఏ1సి పరీక్ష చేయించాలి. ఈ పరీక్ష వల్ల గత మూడు నెలల వ్యవధిలో రక్తం చక్కెరపాళ్లు నార్మల్గానే ఉన్నాయా లేక ఎక్కువగా ఉన్నాయా అన్నది తెలుసుకోవడం సాధ్యమవుతుంది. ఈ పరీక్షలో ఏ1సీ పాళ్లు 7% కంటే తక్కువగా ఉండాలి.
ఫర్... బ్లడ్ ప్రెషర్ అండ్ బ్లడ్ టెస్ట్స్
బ్లడ్ ప్రెషర్ కొలత 130/80 ఉంటే అది సాధారణం అని గుర్తుంచుకోవాలి భోజనానికి ముందు రక్త పరీక్షలో చక్కెర పాళ్లు 90 నుంచి 130 ఎంజీ/డీఎల్ మధ్యన ఉండాలి భోజనం తీసుకున్న గంట నుంచి రెండు గంటల మధ్య చక్కెర పాళ్లు 180 ఎంజీ/డీఎల్ ఉండాలి.
ఫర్... కొలెస్ట్రాల్
శరీరంలోని చెడు కొలెస్ట్రాల్ (ఎల్డీఎల్) 100 ఎంజీ/డీల్ కంటే తక్కువ ఉండాలి ట్రైగ్లిజరైడ్స్ 150 ఎంజీ/డీఎల్ కంటే తక్కువగా ఉండాలి మంచి కొలెస్ట్రాల్ (హెచ్డీఎల్) 40 ఎంజీ/డీఎల్ కంటే ఎక్కువ ఉండాలి.
మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు... ఈ రెండింటికి ఒకదానితో ఒకటి సంబంధం ఉంది. దాని గురించి తెలుసుకుందామా....
కొందరిలో డయాబెటిస్,హైబిపిలు ఒకేసారి బయటపడే అవకాశం ఉంది లేదా ఒక సమస్య ఉందని తేలితే మరొకటి రావడానికి అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. డయాబెటిస్ వల్ల శరీరంలో ఫ్లూయిడ్ శాతం పెరుగుతుంది. ఇది అధిక రక్తపోటు పెరగడానికి కారణమవుతుంది. డయాబెటిస్ వల్ల రక్తనాళాల్లో సాగే గుణం తగ్గిపోతుంది. దీనివల్ల రక్తపోటు పెరిగిపోతుంది. స్థూలకాయం వల్ల ఈ రెండూ వచ్చే అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
టైప్ 1 డయాబెటిస్ :
ఇది అటోఇమ్యూన్ డిసీజ్. బెటా సెల్స్ నాశనమవడం మూలంగా ఈ సమస్య ఏర్పడుతుంది. జన్యుపరమైన కారణాలు, పోషకాహార లోపం(మాల్న్యూట్రిషన్), పాంక్రియాస్పై వైరస్ ప్రభావం వల్ల ఈ రకమైన డయాబెటిస్ వచ్చే అవకాశం ఉంది. టైప్ 2 డయాబెటిస్ : దీన్ని నాన్ ఇన్సులిన్ డిపెండెంట్ డయాబెటిస్ మెల్లిటస్ అని కూడా అంటారు. శరీరంలో సరిపడా ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తి అవుతుంది. కానీ శరీరం ఆ ఇన్సులిన్ను ఉపయోగించుకోలేదు.ఈ రకమైన డయాబెటిస్ ఎక్కువగా మధ్యవయస్కుల్లో కనిపిస్తుంది. కారణాలు
కొన్ని రకాల జన్యువులు వారసత్వంగా తమ సంతానానికి సంక్రమిస్తుంటాయి. అలాగే డయాబెటిస్ వారసత్వంగా వచ్చే అవకాశాలున్నాయి. అధిక బరువు వల్ల ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ పెరుగుతుంది. ఒకే చోట కూర్చుని పనిచేసే వారు డయాబెటిస్ బారినపడే అవకాశాలు ఎక్కువ. వారంలో మూడు రోజులు వ్యాయామం చేసేవారిలో ఈ రిస్క్ కాస్త తక్కువ. దీర్ఘకాలం పాటు మానసిక ఆందోళనతో బాధపడేవారు, ఒత్తిడికిలోనయ్యే వారిలో డయాబెటిస్ రిస్క్ ఎక్కువ. పాలిసిస్టిక్ ఒవేరియన్ సిండ్రోమ్ సమస్యతో బాధపడుతున్న స్త్రీలలోనూ ఈ సమస్య కనిపిస్తుంది. ట్రైగ్లిజరైడ్స్, కొలెస్ట్రాల్ లెవెల్స్ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు రక్తంలో షుగర్ లెవెల్స్ పెరిగిపోవడానికి అవకాశం ఉంది. అవయవాలపై ప్రభావం
రక్తనాళాలు-గుండె :
డయాబెటిస్, అధిక రక్తపోటు సమస్యలు అథెరోజెనెసిస్కు కారణమవుతాయి. మెటబాలిక్ అబ్నార్మాలిటీస్ వల్ల అథెరోస్కెలెరోసిస్కు దారితీస్తుంది. రక్తనాళాల్లో అడ్డంకులు ఏర్పడటం, గుండె జబ్బులు రావడం జరుగుతుంది.
కిడ్నీ :
ఎండ్ స్టేజ్ రీనల్ డిసీజ్(ఈఎస్ఆర్డీ)కు డయాబెటిస్ మెల్లిటస్, హైపర్టెన్షన్ సాధారణ కారణాలుగా ఉంటాయి. డయాబెటిస్ మెల్లిటస్ బారిపడిన వారిలో కిడ్నీ సమస్య మొదలవుతుంది.
పెరిఫెరల్ న్యూరోపతి:
మధుమేహం దీర్ఘకాలం పాటు కొనసాగినపుడు రక్తనాళాలు దెబ్బతింటాయి. పాదాలు, చేతులు, కాళ్లు, వేళ్లలో నొప్పులు వంటి లక్షణాలుంటాయి.
డయాబెటిక్ ఫుట్ :
డయాబెటిస్ మూలంగా ఇన్ఫెక్షన్లపై పోరాడే శక్తి తగ్గిపోతుంది. చిన్న గాయమైనా మానడానికి చాలా కాలం పడుతుంది.క్లోమ గ్రంథినొ కాపాడుకోవడమెలా?
 |
ప్రోటీన్ పదార్థాలు జీర్ణమవడంలో పాంక్రియాస్(క్లోమగ్రంథి)కీలకపాత్ర పోషిస్తుంది. ఇన్సులిన్ అనే హోర్మోన్ను స్రవించడం ద్వారా డయాబెటిస్ రాకుండా కాపాడుతుంది. ఈ గ్రంథి కొన్ని కారణాల వల్ల వాపుకు గురవుతుంది. దీన్ని 'పాంక్రియాటైటిస్' అంటారు. ఇది రెండు రకాలుగా ఉంటుంది. అక్యూట్ పాంక్రియాటైటిస్, క్రానిక్ పాంక్రియాటైటిస్.
అక్యూట్ పాంక్రియాటైటిస్
అత్యవసరంగా వచ్చే వాపును అక్యూట్ పాంక్రియాటైటిస్ అంటారు. ఈ తరహా వాపుకు గురయినపుడు బొడ్డు పైభాగంలో తీవ్రమైన నొప్పి మొదలవుతుంది. నొప్పి వెన్నులో కూడా ఉంటుంది. నొప్పి తట్టుకోలేని స్థితిలో రోగి ఉంటారు.
ఏం జరుగుతుంది?
క్లోమ నాళంలో అడ్డంకులు ఏర్పడటం మూలంగా క్లోమ రసం బయటకు రాకుండా గ్రంథిలోనే నిలిచి పోతుంది. దీంతో ఆ గ్రంథే దాన్ని డైజెస్ట్ చేస్తూ పోతుంది. అడ్డంకులు(బ్లాక్స్) ఏర్పడటం మూలంగా పాంక్రియాస్కు రక్తం నిలిచిపోతుంది. దీనివల్ల రక్తసరఫరా నిలిచిపోయిన పాంక్రియాస్ భాగం చనిపోతుంది. దీన్ని 'పాంక్రియాటిక్ నెక్రోసిస్' అంటారు.
కారణాలు
పాంక్రియాటైటిస్ ఎక్కువగా ఆల్కహాల్ తీసుకునే వారిలో వస్తుంది. గాల్స్టోన్స్ ఉండి అవి పిత్తనాళం ద్వారా జారి పాంక్రియాటిక్ డక్ట్ను బ్లాక్ చేసినపుడు వచ్చే అవకాశం ఉంది. దీన్ని 'గాల్స్టోన్ రిలేటెడ్ పాంక్రియాటైటిస్' అంటారు. లిపిడ్స్(ట్రైగ్లిసరైడ్స్) శాతం, కాల్షియం లెవెల్స్ ఎక్కువ ఉన్న వారిలోనూ రావచ్చు.
ఒక్కోసారి ఏ కారణం లేకుండానే పాంక్రియాటైటిస్ కనిపిస్తుంది. దీన్ని 'ఇడియోపతిక్ పాంక్రియాటైటిస్' అంటారు. మరికొందరిలో పుట్టుకతో వచ్చిన లోపాల వల్ల కూడా పాంక్రియాటైటిస్ వస్తుంది. దీన్ని 'కంజీనియల్ పాంక్రియాటైటిస్' అంటారు. అంతేకాకుండా కొన్ని రకాల మందుల వల్ల కూడా వచ్చే అవకాశం ఉంది.
నిర్ధారణ
సీరమ్ ఎమైలేజ్ అనే రక్తపరీక్ష ద్వారా పాంక్రియాస్ పనితీరును తెలుసుకోవచ్చు. ఈ రక్తపరీక్షలో సమస్య ఉన్నట్లు తేలితే అల్ట్రాసౌండ్ టెస్ట్, సి.టి స్కాన్ అబ్డామిన్, ఈఆర్సీపీ అనే పరీక్షల ద్వారా వ్యాధి నిర్ధారణ చేసుకోవచ్చు.
చికిత్స
సి.టి స్కాన్ అబ్డామిన్ పరీక్ష ద్వారా పాంక్రియాటైటిస్ ఏ స్థాయిలో ఉందో తెలుసుకోవాలి. సివియర్ పాంక్రియాటైటిస్ వచ్చిన వారికి ఐసియూలో ఉంచి చికిత్స అందించాల్సి ఉంటుంది. లీటర్ల కొద్దీ ఫ్లూయిడ్స్ ఎక్కించాల్సిన అవసరం ఉంటుంది. దీనికి తోడుగా యాంటీ బయోటిక్స్ వాడటం, అన్నం తినలేని స్థితిలో ఉంటారు కాబట్టి ఫ్లూయిడ్స్ ద్వారానే కావలసిన శక్తిని అందించడం చేయాలి.
ఒకవేళ పాంక్రియాస్ నెక్రోసిస్ ఏర్పడినట్లయితే ఆ ప్రాంతంలో చీము తయారయి ఇన్ఫెక్షన్ ఏర్పడుతుంది. అప్పుడు 'పాంక్రియాటిస్ నెక్రోసెక్టెమీ' అనే శస్త్రచికిత్స ద్వారా చనిపోయిన పాంక్రియాస్ కణాలను(భాగాన్ని) తొలగించడం జరుగుతుంది. చనిపోయిన పాంక్రియాస్ భాగాన్ని తొలగించడం మూలంగా ఎంజైమ్ కొరత ఏర్పడుతుంది. దీన్నినివారించడానికి తగిన మందులు వాడాల్సి ఉంటుంది.
క్రానిక్ పాంక్రియాటైటిస్ లక్షణాలు
నొప్పి చాలా సంవత్సరాలుగా ఉంటుంది. ఆహారం తీసుకున్న వెంటనే నొప్పి వస్తూ ఉంటుంది. వెన్ను భాగంలో కూడా నొప్పి ఉంటుంది. దీన్ని చాలా మంది అల్సర్తో వస్తున్న నొప్పిలా భావించి ఏవో మందులు వాడుతూ ఉంటారు. దీనివల్ల సమస్య మరింత ముదిరిపోతుంది.
కారణాలు
రాళ్లు ఏర్పడటం మూలంగా ఇది వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఆల్కహాల్ తీసుకునే వారిలోనూ, వంశపారపర్యంగా వచ్చే అవకాశం కూడా ఉంది. దీన్ని జెనెటిక్ ప్రిడిస్పోజిషన్ అంటారు. దీనికి ప్రధానంగా రెండు రకాల జీన్స్ కారణమవుతాయి. స్పింక్1, సీఎఫ్టీఆర్ అనే రెండు రకాల జన్యువుల్లో అబ్నార్మాలిటీస్ వల్ల క్రానిక్ పాంక్రియాటైటిస్ వచ్చే అవకాశం ఉంది. పాంక్రియాటిక్ డక్ట్ అబ్నార్మాలిటీస్ ఉన్నప్పుడు, ఒక్కోసారి ఏ కారణం లేకుండానే రావచ్చు.
ఏం జరుగుతుంది?
క్లోమగ్రంథి మొత్తం ఫైబ్రోసిస్తో నిండిపోవడంతో గ్రంథి పనితీరు దెబ్బతింటుంది. దీనివల్ల పాంక్రియాస్ ఎంజైమ్ కొరత ఏర్పడటం, డయాబెటిస్ మెల్లిటస్ డెవలప్ కావడం జరుగుతుంది.
చికిత్స
క్రానిక్ పాంక్రియాటైటిస్ నిర్ధారణ అయిన తరువాత మందులతో తక్కువయ్యే అవకాశం ఉందా. సర్జరీ చేయాల్సి వస్తుందా అనే విషయాన్ని పరిశీలించాలి. మందులతో తగ్గే అవకాశం లేనప్పుడు ఈఆర్సీపీ చేసి పాంక్రియాటిక్ డక్ట్లో స్టెంట్ వేయడం వల్ల నొప్పి నుంచి ఉపశమనం లభించేలా చేయవచ్చు. 'హెడ్ కోరింగ్' అనే సర్జరీ కూడా మంచి ఫలితాన్నిస్తుంది
. ఇందులో రాళ్లు తీసివేసి, క్లోమరసం వెళ్లడానికి వీలుగా న్యూ పాత్ను అమర్చడం జరుగుతుంది. మందులు పనిచేయని వారికి, ఆపరేషన్ సూటబుల్ కానివారికి పెయిన్కిల్లర్స్ ఇవ్వడం, పాంక్రియాస్ ఎంజైమ్స్ని సంప్లిమెంట్ల రూపంలో ఇవ్వడం, సీవీయాక్ నర్వ్ని బ్లాక్ చేయడం వల్ల తాత్కాలిక ఉపశమనం లభించేలా చేయవచ్చు. ఇటువంటి వారికి రీహాబిలిటేషన్ ప్రోగ్రామ్ అందించడం చాలా అవసరం.
క్యాన్సర్ నిర్ధారణ
క్రానిక్ పాంక్రియాటైటిస్ ఉన్న వారు క్యాన్సర్ నిర్ధారణ పరీక్షలు చేయించుకోవడం చాలా అవసరం. సివియన్ పెయిన్, సివియర్ వెయిట్లాస్ ఉన్నప్పుడు తప్పనిసరిగా క్యాన్సర్ పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. ఒకవేళ క్యాన్సర్ డెవలప్ అయిందని నిర్ధారణ అయితే సర్జరీ ద్వారా పాంక్రియాస్ను తొలగించాల్సి ఉంటుంది.
నివారణ
ఆరోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లు క్లోమగ్రంథిని ఆరోగ్యంగా ఉంచుతాయి. ఆల్కహాల్ మానేయడం, స్మోకింగ్కు దూరంగా ఉండటం ద్వారా పాంక్రియాటైటిస్ రాకుండా చూసుకోవచ్చు.
Heart
 |
గుండె చుట్టూ వుండే రక్షక పొరని ‘పెరికార్డియమ్’ అంటారు. పెరికార్డియమ్లో కూడా ఇన్ఫెక్షన్ రావచ్చు. అలా ఇన్ఫెక్షన్ వస్తే గుండె చుట్టూ నీరు చేరుతుంది. ఈ అనారోగ్యంలో కూడా ఛాతీ ప్రాంతంలో నొప్పి వస్తుంది.
గుండె కండరాలు బలహీనమైతే గుండె కొట్టుకోవడం కష్టమవుతుంది. ఇలా వదిలేస్తే ‘హార్ట్ ఫెయిల్యూర్’కి దారితీస్తుంది. గుండెలోని ఒక ప్రక్కవున్న గదుల ద్వారా ఆక్సిజన్తో కూడుకున్న రక్తం శరీర భాగాలకి వెళ్తే, రెండో ప్రక్కనున్న గదులలోకి కార్బన్డయాక్సైడ్తో కూడుకున్న రక్తం శరీర భాగాలనుంచి చేరుతుంది. కాబట్టి రెండు ప్రక్కల రక్తాలు కలవకుండా ఉండాలి. అలాగే రక్తం ఒకవైపే ప్రవహిస్తుండాలి. ఇందుకు కవాటాలు తోడ్పడుతుంటాయి. వీటిలో లోపమున్నా గుండె గోడలో రంధ్రాలున్నా ఈ సమతుల్యం దెబ్బతిని గుండె నీరసించే ప్రమాదముంది. సాధారణంగా ఇలాంటి ఇబ్బందులు పుట్టుకతోను, చిన్నతనంలో రుమాటిక్ జ్వరం రావడంవల్ల కలగవచ్చు.
గుండెలో రంధ్రాలతోపాటు కవాటాలు మూసుకుపోయి పుట్టిన పిల్లల్లో చెడు, మంచి రక్తం కలవడంతో ‘సైనోటిక్ హార్ట్ డిసీజెస్’ రావచ్చు. వీళ్ళనే ‘బ్లూబేబీస్’ అంటారు. రక్తం నీలంగా మారడంవల్ల పిల్లలు నీలంగా కనిపిస్తారు. పుట్టుకతో వచ్చే ఈ లోపాలన్నింటినీ శస్త్ర చికిత్సలతో సరిదిద్దవచ్చు.
పాఠశాలలకు వెళ్ళే పిల్లలకు 6-12 సం. మధ్య గొంతు ఇన్ఫెక్షన్స్ (ఫెరింజైటిస్) వచ్చి, వాటిని అశ్రద్ధచేస్తే- కీళ్ళ నొప్పులు, జ్వరంతో కూడిన ‘రుమాటిక్ ఫీవర్’ అనే వ్యాధి వస్తుంది. దీనికి వైద్యులకు చూపించి, సరైన చికిత్స చేయించాలి. లేకపోతే క్రమంగా కవాటాలు దెబ్బతిని, రుమాటిక్ హార్ట్ వ్యాధులకు దారితీస్తుంది.
మిగతా అన్ని అవయవాలకు లాగానే గుండెకి రక్తం సరఫరాచేయడానికి వేరే రక్తనాళాలుంటాయి. ఆ రక్తనాళాలను కరొనరి ధమనులంటారు. వాటిలో అడ్డంకులేర్పడడంవల్ల గుండె కండరాలకు రక్తసరఫరా తగ్గి ఎంజైనా మరియు హార్ట్ ఎటాక్లు రావచ్చు. వీటిని ‘కరొనరి హార్ట్ డిసీజెస్’ అంటారు.
మన లివర్ కొలెస్ట్రాల్ని తయారుచేస్తుంది. మనం తీసుకునే ఆహారంలో కొలెస్ట్రాల్ ఉంటుంది. రక్తంలో ఒక భాగం ఇది. రక్తంలో ఇది ఎక్కువగా ఉంటే రక్తనాళాల గోడలలోపల గోడలమీద పేరుకుపోతుంటుంది. ఇలా కొలెస్ట్రాల్ పేరుకుపోతుంటే రక్తనాళాల లోపల దారి మూసుకుపోతుంటుంది. రక్తప్రసరణ దెబ్బతింటుంది.
రక్తం లీటరులో 5.5 మి. ఎమ్ఒఎల్కన్నా ఎక్కువుంటే ‘కరొనరి ఆర్టెరి డిసీజెస్’ వచ్చే అవకాశముంది.
రక్తంలో ప్రవహించే కొలెస్ట్రాల్లో కొవ్వులు, ప్రొటీన్లు రకరకాల పద్ధతుల్లో కలిసి ఉంటాయి. వీటినే లైపోప్రొటీన్లంటే తక్కువ సాంద్రతగల లైపోప్రొటీన్స్లో లెటిలైపో... ప్రోటీన్స్ (ఎల్డిఎల్). ఇది చెడు కొలెస్ట్రాల్. ఇది రక్తంలో ఎక్కువ. ఎక్కువ సాంద్రతవున్న కొలెస్ట్రాల్... హైడెన్సిటీ కొలెస్ట్రాల్ (హెచ్డిఎల్) కూడా రక్తంలో ఉంటుంది. ఇది మంచి కొలెస్ట్రాల్. ఎథిరో స్క్లేరోసిస్ రాకుండా ఇది కాపాడుతుంది. కాబట్టి హెచ్డిఎల్ కొలెస్ట్రాల్ ఎక్కువుండాలి. ఎల్డిఎల్ కొలెస్ట్రాల్ తక్కువుడాలి.
ఉదయం 5 గం. ప్రాంతంలో నడక వల్ల వ్యాయామమే కాదు ఈ సమయంలో శరీరంలో ఎల్డిఎల్ కొలెస్ట్రాల్ కొద్దిగా ఎక్కువ, హెచ్డిఎల్ కొలెస్ట్రాల్ తక్కువ ఉంటాయి. ఈ సమయంలో నడకవల్ల ఎల్డిఎల్ తగ్గి, హెచ్డిఎల్ పెరుగుతుంది.
నడకతోబాటు మన నడతని మార్చుకోవాలి. ధూమపానం, ఆల్కహాల్లాంటి అలవాట్లు మానుకోవాలి. ఆహారపుటలవాటు మార్చుకోవాలి. ఒత్తిడి తగ్గించుకోవాలి. ఇవన్నీ చేయక తప్పదు మన గుండెకోసం.
కరొనరి ధమనులు గుండెకి ఎడమవైపు రెండు, కుడివైపు ఒకటి ఉంటాయి. క్రొవ్వు పదార్థాలు, అడ్డంకులు తొలగించడానికి ఈ అడ్డంకులు 50% కన్నా తక్కువ వుంటే మందులతో కరిగించవచ్చు. 75%కన్నా ఎక్కువ ఒకటి లేక రెండింట ఉంటే యాంజియో ప్లాస్టి ద్వారా తొలగించవచ్చు.
అసలు అడ్డంకుల్ని తెలుసుకోవడానికి ‘యాంజియోగ్రామ్’ తోడ్పడుతుంది. ఇప్పడు ‘ఐవస్’ గైడెన్స్ కేథలాబ్ అందుబాటులోకి వచ్చింది. దీని ద్వారా అమర్చిన స్టెంట్లు సరిగ్గా అమరాయా? లేదా తెలుసుకోవచ్చు. కష్టాన్ని కలిగించే అడ్డంకులకి బెలూన్స్ చికిత్సవల్ల లాభముందా? లేదా? తెలుసుకోవచ్చు. కాంప్లెక్స్ యాంజియో ప్లాస్టీలంటే ఎడమవైపు ఉండే ముఖ్య రక్తనాళంలో బ్లాక్లు, రక్తనాళాలు శాఖలుగా విభజన జరిగే ప్రాంతాలలో అడ్డంకులు, బైపాస్ అయిపోయిన తర్వాత గ్రాఫ్ట్లలో అడ్డంకులు, గట్టి కార్డియం అడ్డంకుల్ని తొలగించడానికి నిర్వహించేవి. వీటికి ఐవస్ తోడ్పడుతుంది.
మూడు రక్తనాళాలలో అడ్డంకులుంటే శస్తచ్రికిత్సతో తొలగించాల్సి రావచ్చు. ఈ శస్త్ర చికిత్సలో ఇప్పుడు సన్నటి రంధ్రం ద్వారా చేస్తున్నారు. కవాట మార్పిడి శస్తచ్రికిత్సల్ని చిన్న రంధ్రం ద్వారా చేస్తున్నారు.
చికిత్సలోకన్నా కూడా మనం ప్రధానం తెలుసుకోవాల్సింది వ్యాధులు రాకుండా నివారించడం. ఒకవేళ వ్యాధులు మొదలైనా ప్రాథమిక దశలోనే గుర్తించగలిగితే అపాయం కలగకుండా నివారించవచ్చు.
గుండె లయబద్ధంగా కొట్టుకుంటుంటుంది. ఆ లయ రిథమ్ తప్పి కొట్టుకోవడాన్ని ‘ఎరిధ్మియా’ అంటారు. పైనుండే చిన్న రెండు గదులు- ఆరికల్స్లో కొట్టుకునే లయ తప్పడాన్ని ‘ఏట్రియల్ ఫిబ్రిలేషన్’ అంటారు. అది డిజార్గనైజ్డ్గా తీవ్రంగా వచ్చే ఎలక్ట్రిక్ ఇంపల్సెస్వల్ల వస్తుంది. ఎరిధ్మియాలో ఏట్రియల్ ఫిబ్రిలేషన్ సాధారణంగా వస్తుంటుంది. వయసుని బట్టి ఈ ఫిబ్రిలేషన్ వచ్చే రిస్క్ ఎక్కువవుతుంది. ఇది వచ్చిన లక్షణాలుండకపోవచ్చు. చెమటలు పట్టడం, ఫెయింట్ అవడం జరగవచ్చు. ఛాతీ నొప్పి రావచ్చు. గుండె ఫెయిలవ్వవచ్చు. గుండె కొట్టుకునే రేటు పెరిగినా, తగ్గినా కూడా ఏట్రియల్ ఫిబ్రిలేషన్ వస్తుంది. పైగా ఆరికల్స్ కదలికలు సరిగ్గా ఉండకపోతే రక్తం పేరుకుపోవడానికి ‘స్టాసెస్’ కారణమవుతుంది. దీనివల్ల రక్తం గడ్డలు కట్టే రిస్క్ ఎక్కువ. ఈ బ్లడ్ క్లాట్స్, గుండెవైపు వెళ్ళి, అక్కడి రక్తనాళాలలో అడ్డంగా ఏర్పడవచ్చు.
కొన్ని మందులతో ఏట్రియల్ ఫిబ్రిలేషన్ తగ్గవచ్చు. గుండె కొట్టుకునే రేటు ఈ మందులతో తగ్గుతుంది. ఏట్రియల్ ఫిబ్రిలేషన్లో గుండె కొట్టుకునే రేటుని ఎలక్ట్రిక్ కార్డియో వెర్షన్తో మామూలు స్థితికి రావచ్చు. ఏట్రియల్ ఫిబ్రిలేషన్ తగ్గడానికి శస్తచ్రికిత్స, కేధటార్తో చేసే చికిత్సా విధానాలు తోడ్పడతాయి. ఈ ఏట్రియల్ ఫిబ్రిలేషన్తో బాధపడేవారు రక్తం పలుచనవడానికి మందులు తీసుకోవడం మంచిది.
గుండె కొట్టుకునే రేట్ సరిగ్గా ఉండేందుకు, చర్మం క్రింద (్ఛతీ భాగంలో) పెట్టే పరికరాన్ని కృత్రిమ ఫేస్మేకర్ అంటారు. మామూలుగా గుండెలో ఉండే ఫేస్ మేకర్ పనిచేయకపోయినా, నోడ్ దగ్గర పుట్టిన విద్యుత్ని గుండె అంతా వెంట్రికిల్స్ వరకు విస్తరించేట్టు చేసే మార్గాల్లో అడ్డంకులేర్పడ్డా కృత్రిమ ఫేస్మేకర్ని పెట్టాల్సి ఉంటుంది.
ఈ విషయాలన్నింటిమీదా అవగాహన ఉంటే గుండె అనారోగ్యాలు కలుగకుండా జాగ్రత్తపడవచ్చు. ఒకవేళ ఏవైనా అనారోగ్యాలు కలుగుతున్నా ప్రారంభంలో గుర్తించగలగాలి. గుర్తించి ఊరుకోకూడదు. తగు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. వీలైనంత త్వరగా వైద్యుడికి చూపించాలి. వారు సూచించిన పరీక్షలు చేయించి, చికిత్స చేయించుకోవాలి.ఇవాళ ఎటువంటి హృద్రోగానికైనా చికిత్స ఉంది. గుండె పూర్తిగా దెబ్బతింటే గుండె మార్పిడి చేస్తున్నారు. ఎటొచ్చీ..మన గుండె చప్పుడు మనం గమనిస్తుండాలి..అంతే.
గుండె నేర్పే పాఠాలు
నీ జీవన విధానాన్ని సరిగా ఉంచుకో.. ఏ ఆహారం పడితే ఆ ఆహారాన్ని సమయం సందర్భం లేకుండా తీసుకోకు.. కాయకష్టమే పాతకాలం వాళ్ళ గుండెకి శ్రీరామరక్ష. శారీరక శ్రమ, తీసుకున్న కేలరీలను ఖర్చుపెట్టడానికి సైక్లింగ్, ఈతో, నడకో ఏదో ఒక వ్యాయామం రోజుకో 45 నిముషాలన్నా అవసరం. ధూమపానం ఆల్కహాల్ సేవనం లంటి అలవాట్లకి దూరంగా ఉండడం, వంశపారంపర్యంగా గుండె సమస్యలుంటే ఆ రిస్క్కి తగ్గ జాగ్రత్తలు, చిన్నవయసు నుంచే తీసుకోండి. మానసిక వత్తిడి తగ్గించుకోవడానికి ధ్యానము, సంగీతం వినడం, పుస్తక పఠన లాంటి- అలవరచుకోండి. మీ జీవన విధానాన్ని మార్చుకోవాలని ఒక ప్రక్క చెబుతూ మరోప్రక్క-
నిర్విరామంగా కృషిచేయండి. నిస్వార్థంగా బ్రతకండంటూ కూడా చెబుతోంది. గుండె ఇరవై నాలుగ్గంటలూ కొట్టుకుండేలా కష్టపడమని మనకి చెబుతోంది. అలాగే శరీరమంతటికీ వెళ్ళాల్సిన రక్తం తన గుండెకి వెళ్తున్నా గుండె ఒక్క చుక్క తీసుకోదు... అని అవయవాలకు కొన్ని రక్తనాళాల ద్వారా రక్త సరఫరా జరుగుతుంది. అలాగే గుండెకీ కరొనరి రక్తాల ద్వారా సరఫరా జరుగుతుంది.
గుండె జబ్బులు రాకుండా...
గుండె జబ్బులు రాకుండా ఆరోగ్యవంతులు తీసుకోవలసిన ఆహారం గురించి ముందు మాట్లాడుకుందాం. ఫైబర్... అంటే పీచు పదార్థాలు తీసుకోవడంవల్ల కొలెస్ట్రాల్ని అదుపులో ఉంచుకోవచ్చు. ఓట్స్, చిక్కుడు జాతి కూరగాయల్లో, అవిసె గింజల్లో, యాపిల్, సోయా గింజల్లో, కారట్, ఆకుకూరల్లో సాల్యుబుల్ ఫైబర్ ఉంటుంది. ఇది కొలెస్ట్రాల్లోని చెడు కొలెస్ట్రాల్ (ఎల్డిఎల్)ని తగ్గిస్తాయి. మాంసం, పాల పదార్థాలలో శాచురేటెడ్ ఫాట్స్ ఎక్కువగా ఉంటాయి. కాబట్టి వీటిని బాగా తగ్గించాలి. మనం రోజువారీ తీసుకునే కేలరీస్లో ఇవి 10%కి మించరాదు. బిస్కట్లు, పేస్టీస్, చాక్లెట్, ఫ్రెంచి ఫ్రైస్లాంటి బేకరీ పదార్థాలలో ట్రాన్స్ఫాట్స్ ఎక్కువ ఉంటాయి. కాబట్టి వీటిని తినకుండా ఉండడం మంచిది. నెయ్యి, వెన్న, డాల్డాలాంటి శాచురేటెడ్ ఫాట్స్ని బాగా తగ్గించి తీసుకోవాలి. ఉప్పుని కూడా బాగా తగ్గించి తీసుకోవాలి. చల్లని నీళ్ళలో ఉండే పాలోన్, పాల్డైన్ లాంటి చేపలు మంచివి.
గుండెకి మూలకణ చికిత్సలు
‘కార్డియా’ అనే గ్రీకు పదానికి ‘గుండె’ అని అర్థం. అందుకని కార్డియక్ అంటే గుండెకి సంబంధించిన అని అర్థం. ఇన్వాలంటరీగా పనిచేసే కండరాలతో పనిచేస్తుంటుంది కాబట్టి గుండె ఆగకుండా అలా కొట్టుకుంటుంది. మన శరీరంలో ఇలాంటి కండరాలు మరెక్కడా లేవు. గర్భంలోని శిశువుకు 21 రోజు వయసు వచ్చేసరికి గుండె ఏర్పడడమే కాదు, కొట్టుకోవడం ప్రారంభిస్తుంది. గర్భంలో ఆడ, మగ గుండె కొట్టుకునే రేట్లలో తేడా ఉంటుంది.
మొదటి నెలలలో గర్భంలో శిశువు గుండె నిముషానికి 75నుంచి 80 సార్లు వరకు కొట్టుకుంటుంది. ఏడవ వారంలో నిముషానికి 165 నుంచి 185సార్లు కొట్టుకుంటుంది. అక్కడ నుంచి ప్రతి పది రోజులకు గుండె కొట్టుకునే రేటు పెరుగుతుంది. 9.2 వారాలనుంచి గుండె కొట్టుకునే రేటు నిమిషానికి 150కి తగ్గుతుంది. క్రమంగా 15 వారాలకు గుండె కొట్టుకునే రేటు 145కు తగ్గుతుంది.
శిశువు గర్భంలో ఉన్నప్పుడే అల్ట్రాసౌండ్ లాంటి పరీక్షలతో లోపాలుంటే తెలుసుకోవచ్చు. కొన్నింటిని గర్భంలో ఉన్నప్పుడే తెలుసుకోవచ్చు. కవాటాల లోపాలు లాంటి వాటిని శిశువు చుట్టూవున్న మూల కణాల్ని తీసి, కావలసిన సంఖ్యకి లేబరేటరీలో పెంచి ఈ కవాటాన్ని కవాట లోపమున్న శిశువు జన్మించగానే అమర్చవచ్చు.
గుండె కండరాలు దెబ్బతింటే అదే వ్యక్తి బోన్మార్మోనుంచి మూలకణాలు తీసి లేబరేటరీలో కావలసిన సంఖ్యలోకి పెంచి, గుండె కండరాలలోకి ఎక్కించి, కండరాల్ని బలమయ్యేట్టు చేయవచ్చు. ఈ చికిత్స ఫలితం కనిపించడానికి కొంత సమయం పట్టవచ్చు. కొంతే అభివృద్ధి చెందితే మళ్ళీ ఆ ప్రాంతంలో మూల కణాల్ని పంపి మరికొంత అభివృద్ధి కనిపించేట్టు చేయవచ్చు. ఎవరి మూలకణాల్ని వారికి ఎక్కిస్తారు కాబట్టి, రోగ నిరోధక మందుల్ని జీవితాంతం వాడాల్సిన పనిలేదు. మూల కణ చికిత్సని పునరుత్పత్తి వైద్యమంటారు. ఇది భవిష్యత్తులో బంగారంలాంటి చికిత్సగా భావిస్తారు.
గుండె భారం పెంచకండి
యాంజియో ఇంతకుముందు తొడలోని రక్తనాళాల ద్వారా చేసేవారు. తొడలోంచి చేయడంవల్ల రక్తస్రావం అధికంగా ఉండేది. ఒకరోజు ఆసుపత్రిలో ఉండాల్సి వచ్చేది. కానీ ఇప్పుడు చేతి మణికట్టునుంచి రేడియల్ రక్తనాళం ద్వారా యాంజియో చేస్తున్నాం. రక్తస్రావం తక్కువ చేతినుంచి కాబట్టి త్వరగా పంపించి వేయడం జరుగుతోంది. ప్రతిరోజూ గుండె రక్తనాళాల ద్వారా రక్తాన్ని 90,000 కి.మీ దూరం నెడుతుంటుంది. ఒక ఎత్తునిబట్టి బరువుంటుంది. దీనిని బాడీమాస్ ఇండెక్స్ అంటారు.
బాడీమాస్ ఇండెక్స్= బరువు కిలోలలో/ ఎత్తు మీటర్లలో
బాడీ మాస్ ఇండెక్స్ 20నుంచి 25వరకు మామూలు బరువు. 25 నంచి 30 వరకు ఉంటే అధిక బరువు. 30నుంచి 35 వరకు స్థూలకాయం గ్రేడ్ 1, 35నుంచి 40 స్థూలకాయం గ్రేడ్ 2, 40కన్నా స్థూలకాయం గ్రేడ్ 3- మార్బడ్ ఒబేస్ అంటారు. ఉండాల్సిన దానికన్నా శరీర బరువు ఒక కిలో ఎక్కువ వుంటే గుండెకి రోజుకి 30 కి.మీ దూరం ఎక్కువ నెట్టాల్సిన భారం పడుతుంది. బరువు ఎక్కువైనకొద్దీ గుండె మీద పడే భారం ఎక్కువవుతుంది. అందుకని బరువుని అదుపులో ఉంచుకోవాలి. డయాబెటిస్లో నరాలు దెబ్బతింటాయి. అందుకని గుండె నొప్పి వచ్చినా తెలీదు. కాబట్టే డయాబెటిస్ని సైలెంట్ కిల్లర్ అంటారు. డయాబెటిస్ని అదుపులో ఉంచుకోవడం అవసరం.దవడ దగ్గర నుంచి బొడ్డువరకు ఎక్కడ నొప్పి వచ్చినా అనుమానం రావాలి. వెంటనే వైద్యుడికి చూపించాలి. కార్డియక్ అరెస్ట్ అయితే, అంటే గుండె కొట్టుకోవడం ఆగిపోతే కార్డియో పల్మోనరి రిససిటేషన్ ప్రారంభించాలి. అంటే గుండె మీద ఒక చేత్తో మృదువుగా రాస్తూ, నోట్లో నోరుపెట్టి కృత్రిమ శ్వాసను కల్పిస్తూ, వెంటనే అవసరమైన చికిత్స అందేలా చూడాలి. ఆటోమేటెడ్ డిఫిబ్రిలేటర్ అందుబాటులో ఉంటే దాని సాయంతో డిఫిబ్రిలేషన్ని అందులో ఉంచవచ్చు.
గుండె జబ్బులున్నవాళ్ళ ఆహారం
తీసుకునే ఆహారంలో కొవ్వు 7%కి మించరాదు. రెడ్మీట్ పూర్తిగా మానేయాలి. మనం ఆహారంగా తీసుకునే జీవులలోని అవయవాలలో కొలెస్ట్రాల్ చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. కాబట్టి వీటిని తినకూడదు. రొయ్యలు, పీతలు, గుడ్డులోని పచ్చ సొన, పాల పదార్థాలు లాంటి కొవ్వుని పెంచే పదార్థాల్ని పూర్తిగా మానేయాలి.
ఒమెగా కొవ్వు పదార్థాలు ఎక్కువగా వున్న చేపలు, బాదం పప్పు, అక్రూట్, నువ్వులు, పొద్దుతిరుగుడు విత్తనాలు లాంటివి ఆహారంలో తగు మోతాదులో ఉండేలా చూసుకోవాలి. కొలెస్ట్రాల్ని తగ్గించే ముడి ధాన్యాలు, దంపుడు బియ్యం, ఓట్స్, గోధుమలు, సోయా పదార్థాలు, ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మొక్కజొన్న, చిక్కుడు, కేరట్ లాంటి కూరగాయలు; నారింజ, యాపిల్, బేరి, అరటి, అంజీర్, ఆప్రికాట్స్లాంటి పళ్ళు తీసుకోవడం మంచిది.
 |
|
|
 |
 |
